Çay ve Kahve Tarifleri

Çayın İçinde Yer Alan Bağımlılık Yapıcı Maddeler

Çay, muhtemelen dünyanın en popüler içeceklerinden biridir. Özellikle ülkemizde sabah kahvaltılarının vazgeçilmez bir parçası olan bu içecek beyni uyararak bağımlılık yapan 4 etkin madde içerir.

Çayın Etkin Maddesi 


Çayın etkin maddesi nedir?

Birçoğumuz sabah kalktıktan sonra demli bir çay içmenin keyfini hiçbir şeye değişmez. Sadece ülkemizde değil, dünyanın birçok bölgesinde de en çok tüketilen ve sevilen içeceklerin başında gelir. Tarihsel süreç içerisinde Uzak doğu Asya’dan Avrupa, Amerika ve diğer bölgelere yayılmıştır. Çin’de çay bitkisinin az işlenmiş taze yapraklarından hazırlanan içecekler uzun yıllar boyunca gençlik iksiri olarak görülmüştür. Japonya, önemli konuklarını çay seremonisi yapmak için özel bir odada ağırlar. Fas gibi ülkelerde ise ev sahibinin ikram ettiği çayı kabul etmemek büyük bir hakaret olarak algılanır.  Peki, bizler bu kadar yaygın kullanımı olan çay hakkında neler biliyoruz?  

Çay, insan beynini uyarıcı etkisi olan 4 ana madde içerir. Bunlar: Kafein, L-teanin, Teobromin ve Teofilin’dir. 

Kafein 

Merkezi sinir sistemini uyarıcı etkisi olan kafein uyanık kalmayı teşvik eder. Bu durumun temeli kafeinin beyindeki adenozin moleküllerini bloke ederek onların yerine beyin içi reseptörlere tutunmasıdır. Adenozin molekülleri uykuyu düzenleyerek uyuşukluk ve yorgunluk sinyallerinin vücuda gönderilmesini sağlamaktadır. Adenozin ile yarışarak reseptörlere tutunan kafein ise enerjik hissetmeyi sağlar. Sabah uyandıktan sonra içilen bir bardak çay ya da kahvenin canlandırıcı etkisi buradan gelmektedir.

  • İşlenmiş siyah çay; % 4
  • Yeşil çay; % 3 kafein içerir. 

Kafein, sık tüketimde bağımlılığa neden olmakta ve yoksunluk durumunda stres, gerginlik, öfke hali gibi duygu durum bozuklukları ortaya çıkmaktadır. 

Teofilin ve Teobromin 

Teofilin ve teobromin enzimlerinin her ikisi de kafeinle ilişkilidir. Bu organik bileşikler, solunum yolu üzerinde yer alan düz kasları rahatlatarak nefes almayı kolaylaştırır. Bu açıdan astım ataklarını azaltmaya yardımcı olur. Kalp kasılmalarını düzenler ve kan basıncını düşürür. 

L-Teanin 

Benzersiz bir amino asittir. Beyindeki Alfa dalgalarının oluşumunu arttırır. Böylelikle dikkat ve konsantrasyon üzerinde olumlu etkiler gösterir. Beyin fonksiyonlarını arttırır. Odaklanmayı kolaylaştırır. 

Bunların dışında çay, antioksidanlar açısından zengin bir içecektir. Antioksidanlar vücuttaki serbest radikaller ile savaşarak kanser riskini azaltmaya yardımcı olur. Antiviral ve antiinflamatuar hastalıklara karşı koruyucu özellikler gösterir.

Yapılan çalışmalar, çay içerisinde yer alan polifenollerin vücuttaki yağ oranını farklı yollarla etkilediğini ve damar tıkanıklığına yol açan yağ plakalarının oluşmasını engellediğini göstermiştir. 

Sağlık Açısından Yararları

  • Psikoaktif özellikleri ile zihinsel ve bedensel yorgunluğu azaltır. 
  • Bilişsel yetenekleri arttırır. 
  • Şekersiz içildiğinde kolesterolü düşürmeye yardımcı olur. 
  • Yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olur. 
  • Bağırsak iltihabını önler. 
  • Kilo kontrolünü sağlar. 
  • Vücuttaki serbest radikaller ile savaşarak kanserle mücadeleye yardımcı olur. 
  • Damar sertliği ve damar tıkanıklığını azaltır. 
  • Sıcak ve açık demlenmiş bir bardak çay stresi azaltarak rahatlama sağlar. 

Zararları 

Çayın içerdiği kimyasal maddeler olumlu etkileri kadar olumsuz sonuçlara yol açabilir. Özellikle aşırı tüketim halinde ciddi yan etkilere neden olabilir. Bunlar arasında: 

  • Kalp çarpıntısı, 
  • Uykuya dalmakta zorlanma ve uyku bozuklukları, 
  • Seslere karşı aşırı duyarlı hale gelme,
  • Ellerde titreme (yoksunluk belirtisi), 
  • Kafein bağımlılığı, 
  • Hiperaktivite, enerji patlaması, 
  • Bağırsaklarda aşırı çalışmaya bağlı sık idrara çıkma, 
  • Anemi (demir eksikliği)

Hazırlama Önerileri 

 Hem yeşil çay hem de siyah çay dünyanın her tarafında farklı yöntemlerle demlenmektedir. Kabul edilen ortak bir hazırlama önerisi bulunmamaktadır. Bununla birlikte çayın hazırlanma yöntemi içindeki yararlı antioksidanları etkiler. Bu yüzden çayınızı hazırlarken;

  • Bitki yapraklarını direkt kaynayan su içine atmayın. (Yararlı antioksidanların ölmesine neden olur) 
  • Demleme işlemi için porselen ya da cam bir demlik kullanın. (Metal demlikler, çay içindeki kimyasallarla etkileşime geçmektedir.)
  • Servis sırasında rafine şekerler yerine tatlandırıcı olarak limon ya da portakal dilimi tercih edin. 

En uygun demleme işlemi için: Çay yapraklarını önce soğuk su ile yıkayın. Böylelikle üzerindeki tozu atacak ve yapraklar hafifçe açılacaktır. Süzgeçten geçirdiğiniz bitki yapraklarını porselen demlik içine alarak kaynamış suyu hafifçe yukarıdan yani biraz havalandırarak bitki yapraklarının üzerine yavaşça dökün. Sevdiğiniz dem rengi oturana kadar bekleyin. Açık kıvamlı çaylar için 4-5 dakika, daha demli bir kıvam için 10-15 dakika yeterli olacaktır. Çok demli çaylarda bardağınızın üzerine kesinlikle bir miktar sıcak su ilave edin. 

Bunları öğrendiğimize göre bir bardak keyif çayı demlemeye ne dersiniz? 

 


madecassol krem